Os tremores

O relevo terrestre en movemento: Como e por que treme a terra?

Como se produce un tremor?

Para entender a dinámica interna da Terra, o libro amósanos varias ilustracións crave que

nos axudan a poñerlle nome e física ao que pasa baixo os nosos pés:

• O orixe (Hipocentro, Epicentro e Fallas): Na primeira parte do tema vese claramente

o bloque tridimensional da codia terrestre. Alí aprécianse tres conceptos fundamentais.

A Falla é a fractura no terreo onde as rochas rompen ao superar a súa resistencia

elástica. O Hipocentro é o punto exacto no interior da Terra onde se fractura a rocha e

se libera bruscamente a enerxía acumulada. O Epicentro é o punto da superficie

terrestre situado xusto na vertical do hipocentro; é o primeiro lugar onde chegan as

ondas e onde o terremoto se sente coa máxima intensidade.

• A propagación (Ondas P, S e Superficiais): No sismograma e nos esquemas

inferiores móstrase como se propaga esa enerxía liberada. Non todas as ondas viaxan

igual. As Ondas P (Primarias) son as máis rápidas, comprimen e expanden o terreo e

chegan primeiro á estación sismolóxica. As Ondas S (Secundarias) son máis lentas e

fan que o terreo oscile de arriba a abaixo ou de lado a lado. As Ondas Superficiais son

as últimas en chegar (segundo o sismograma do exercicio, comezan a partir dos 9-10

segundos), pero son as máis perigosas e destrutivas, provocando o colapso de

infraestruturas.

O risco sísmico na Península Ibérica e Galicia

Se observamos o mapa de perigosidade do libro, vemos que a distribución dos terremotos

non é aleatoria:

• Zonas de máximo risco: O sur e o sueste peninsular (Andalucía Oriental, Murcia e a

Comunidade Valenciana), xunto cos Pireneos, concentran as franxas vermellas debido

ao contacto entre a placa Euroasiática e a Africana.

• Terremotos históricos: O maior sismo que afectou á Península foi o Terremoto de

Lisboa de 1755 (cunha magnitude estimada de 8.5), que xerou un tsunami devastador

no Atlántico.

• A situación en Galicia: Aínda que estamos nunha zona considerada de sismicidade

moderada-baixa, o mapa amosa puntos de actividade no sueste (Ourense) e

especialmente no triángulo Sarria-Becerreá-Triacastela (Lugo). Alí tivo lugar en 1997 o

maior terremoto instrumental da historia de Galicia (magnitude 5.1), que se chegou a

sentir en case toda a comunidade.

Medidas de prevención

O risco sísmico defínese mediante unha fórmula sinxela fundamentada en tres factores

clave:

Risco sísmico = Perigosidade · Vulnerabilidade · Exposición

Dado que a perigosidade (a probabilidade de que a Terra trema) non se pode evitar nin os

terremotos se poden predicir con exactitude, a única alternativa real é a prevención. Aquí

propoñemos as medidas clave estruturadas en dous piares básicos: